پیوندی از بودن و نبودن در گرو طرح ۴۶ هزار هکتاری دشت سیستان

پیوندی از بودن و نبودن در گرو طرح ۴۶ هزار هکتاری دشت سیستان

آب و غذا

منطقه سیستان که در گذشته به دلیل وضعیت مطلوب کشاورزی به انبار غله ایران مشهور بود از حدود ۲ دهه پیش به سبب بروز خشکسالی با افت شدید فعالیتهای کشاورزی روبرو شد اما با عملیاتی شدن طرح ۴۶ هزار هکتاری و زیر کشت رفتن برخی مزارع یک بار دیگر در حال بازگشت به دوران شکوفایی خود است.

چشمان زمین تفتیده سیستان که به هامون و آسمان خشک شد امید به حیات در این سرزمین رو به کاهش رفت سرزمینی که روزی انبار غله بود و نام آور کشاورزی هم اینک سهمش از دانه های طلایی گندم خشکسالی ای بود که کمر کشاورزان را روز به روز خمیده‌تر می‌کرد.

 شغل اصلی مردم منطقه سیستان (زابل، هیرمند، زهک، نیمروز و هامون) در شمال استان سیستان و بلوچستان از روزگاران قدیم تا دوره کنونی کشاورزی و دام پروری و صیادی بوده که به طور مستقیم با دریاچه هامون گره خورده است.
با خشک شدن تالاب بین المللی هامون از حدود دو دهه پیش تاکنون به دلایل مختلف از جمله قطع شریان اصلی آن یعنی هیرمند از افغانستان، مردم این منطقه هرچه بیشتر به مرز وابسته شدند و تجارت مرزی را پیشه خود قرار دادند.

کشاورزی یکی از مهمترین بخش های اقتصادی کشور است، امروزه روند رو به رشد جمعیت، لزوم تامین مواد غذایی آنان و در نتیجه فشار بیشتر بر منابع موجود که خود می تواند محیط زیست و حیات نسل های آتی را با خطر مواجه سازد باعث توجه بیشتر کشورهای جهان به توسعه بخش کشاورزی شده است.
منطقه سیستان در منتهی الیه شرقی و جنوب شرقی کشور با موقعیت منحصر به فرد از نظر اقلیمی در گروه خشک و فراخشک قرار گرفته و دارای ویژگی های اقلیمی خاصی از جمله دارا بودن بیشترین تبخیر سالیانه معادل چهار هزار تا چهار هزار و ۶۰۰ میلیمتر است.
بارندگی اندک در سال، پراکنش نامناسب زمانی و مکانی، دامنه زیاد تغییرات دما در شبانه روز، وزش بادهای موسمی و فصلی با شدت و تداوم زیاد از جمله بادهای ۱۲۰ روزه و دارا بودن بیش از ۳۶۰ روز خشکی از نظر هیدرولوژیکی منطقه سیستان را دچار کم آبی کرده است.

تنها منابع آب قابل بهره برداری سیستان آب های سطحی جاری در بستر رودخانه هیرمند بوده که سرمنشا این رودخانه نیز ارتفاعات مرکزی کشور افغانستان است که با توجه به وسعت تقریبی حوضه آبخیز ۳۶۰ هزار کیلومتر مربع و رژیم طغیانی این رودخانه و از طرفی سدهای مخزنی و انحرافی بالا دست در کشور همسایه باعث شده که عمده آورد این رودخانه به صورت سیلابی و در واقع دشتمال و غیر قابل کنترل از سوی افغانستان در فاصله زمانی کوتاه مدت اتفاق افتد که اکنون با ساخت و راه اندازی سد کمال خان در ولایت نیمروز افغانستان برای کنترل همین مقدار سیلاب، احتمال بازگشت هامون به دوران پرآبی گذشته دور از انتظار است.

 دشت سیستان زمانی شهره سرسبزی منطقه جنوب شرق ایران بود اما براثر قهر طبیعت و بی مهری همسایه به کویری خشک تبدیل شده و خشکسالی و توفانهای شن بسیاری از مردم این سامان را مجبور به مهاجرت و زندگی را برای بازماندگان سخت و طاقت فرسا کرده بود تا اینکه  طرحی مهم برای بازگشت حیات دو باره به دشت سیستان به اجرا در آمد.

طرح ۴۶ هزار هکتاری آبیاری نوین (انتقال آب با لوله به مزارع) دشت سیستان  در سال ۹۳ بعد از سفر رئیس جمهوری و اعضای هیات دولت به سیستان و بلوچستان مصوب و اعتبارات آن به دستور رهبر معظم انقلاب از منابع صندوق توسعه ملی تامین شد.

این طرح در قالب ۲۰پروژه و ۱۶ ناحیه عمرانی و ۲ ایستگاه پمپاژ اصلی و۲ خط انتقال اصلی در محدوده پنج شهرستان حوزه سیستان با چهار هزار کیلومتر طول لوله گذاری به قطر ۱۱۰میلیمتر تا ۲ هزار میلیمتر اجرا شد.

 این طرح با نام طرح انتقال آب با لوله به ۴۶ هزار هکتار از زمین های دشت سیستان گستره ۲۰۰ هزار هکتاری  این دشت را با تخصیص ۴۰۰ میلیون مترمکعب آب از چاه نیمه‌ها  آبیاری می کند برنامه ریزان و دست اندرکاران همواره از زمان شروع اجرای این پروژه برای منطقه سیستان تاکید دارند که طرح انتقال آب با لوله به اراضی دشت سیستان در سطح ۴۶ هزار هکتار با توجه به محدودیت شدید منابع آبی در منطقه مورد نظر و ضرورت ارتقای بهره وری آب مصرفی بخش کشاورزی و اسکان رضایتمندانه مردم و حیات مجدد کشاورزی راهبردی است./ایرنا

تعداد نظرات : 0

دیدگاه خود را با ما به اشتراک بگذارید

* پرکردن فیلد های ستاره دار الزامی می باشد *