انواع بذر و دانستنی های آن

انواع بذر و دانستنی های  آن

 

بذر، از جمله نهاده‌هایی است که بدون آن، کشت یک محصول و تکثیر آن معنا و مفهومی ندارد. اگر چه می‌توان با استفاده از یک بذر معمولی مزرعه‌ای را به زیر کشت برد، اما در اختیار داشتن یک بذر با شرایط کیفی مناسب و یا ممتاز، تضمین‌کننده برداشت یک محصول با ویژگی‌های مطلوب است.

بنابر اصطلاح عوامانه به دانه یک گیاه بذر گفته می‌شود اما از نظر تعاریف کشاورزی، هر واحد از بافت‌های یک گیاه که بتواند زمینه‌های ظهور ورشد یک گیاه جدید را ایجاد نماید به منزله یک بذر قلمداد می‌شود. از آنجایی که تکثیر گیاهان بنا بر ویژگی‌های بتانیکی، با روش‌های خاص و با کمک گرفتن از برخی اندام‌های گیاهان انجام می‌گیرد پس می‌توان سایر قسمت‌های پدیدآورنده یک گیاه را نیز بذر نامید؛ به عنوان مثال، یک غده سیب‌زمینی و یا بخشی از آن که حامل جوانه است می‌تواند یک «بذر» باشد. یک عدد پیاز که برای تولید یک گل نرگس کاشته می‌شود نیز یک بذر است. بذر(SEED) قسمتی از محصول دانه (غلات، حبوبات،…)، غده (سیب زمینی)، ریشه (خارشتر آمریکائی، پیچک، زبان در قفا)، ریزوم یا ساقه خزنده زیر زمینی (زنبق، مرغ، مهر سلیمان)، استولون یا ساقه خزنده روزمینی (توت فرنگی)، بنه (گلایول، زعفران)، ساقه (قلمه در نیشکر، مو،…)، برگ (بگونیا، بنفشه آفریقایی)، پیاز (پیاز خوراکی)، پاجوش موز (موز) است که، در خاک مزروعی می کارند تا جوانه بزند و پایه گیاهی را که باید زراعت تشکیل بدهد بوجود آورد.

دسترسی به بذر ارقام اصلاح شده گیاهان زراعی ودارای کیفیت بالا در کنار ماشین آلات مدرن، بهبود کودهای شیمیایی و روشهای مناسب مبارزه با آفات و علفهای هرز، انقلابی را در ۵۰ سال گذشته در کشاورزی بوجود آورده است. صنعت بذر با گسترش توان تولید، افزایش راندمان، سرعت تولید ارقام جدید و حفظ خلوص ژنتیکی این ارقام، نقش حیاتی در این انقلاب بر عهده داشت. نیاز کشاورزان به بذر، همه ساله افزایش می یابد.دبر اساس برآوردهای بعمل آمده تنها کشاورزان آمریکای جنوبی سالیانه بالغ بر دوازده میلیارد پوند (۵۴۴۳۱۰۴ تن) بذر انواع گیاهان زراعی، سبزیجات،گیاهان و درختان را مصرف می کنند.

طبقات مختلف بذر :

هدف اصلی گواهی بذر حفظ صفات ژنتیکی و خلوص بذر رقم های اصلاح شده محصول هایی است که مشخصات بهتری نسبت به محصولهای مشابه خود دارند. بنابراین الگوی کلی گواهی بذر از اصلاح یک واریته جدید تا امکان بهره برداری اقتصادی از آن توسط کشاورز بر اساس قوانین CSGA می توان به شرح زیر خلاصه نمود:

۱- بذر اولیه یا بذر اصلاح گر (Breeder Seed) یا ( Nucleus ) :

بذر اولیه به بذر و سایر اندامهای رویشی گیاه اطلاق می شود که زیر نظر مستقیم بهنژادگر و با نظارت متخصصین اصلاح نباتات تولید می شود.دارای برچسب سفید رنگ بوده و مقدار آن بسیار ناچیز است و برای تولید بذر پایه مورد استفاده قرار می گیرد.در بعضی از مواقع نگهداری و ذخیره بذر اولیه چندان آسان نمی باشد مانند تهیه بذر هیبرید اولیه. زیرا در صورت احتیاج مجدد به بذر اولیه بایستی لینه های خالصی که در تهیه بذر هیبرید بکار برده می شوند کشت گردیده و بذر هیبرید اولیه تهیه شود.

۲- بذر پایه یا سوپر الیت ( Foundation Seed ) یا (Super Elite) :

اولین بذری است که از کشت بذر اولیه تولید می گردد. این بذر زیر نظر اصلاح کننده یا مؤسسه مربوط ازدیاد می شود و مزرعه ازدیادی به مساحت ۲یا ۳ هکتار است. کشت بذر پایه ممکن است چندین بار تکرار شود بدین معنی که از بذر پایه دوباره تولید گردد. بذر پایه دارای برچسب کارت سفید رنگ است. مقدار آن کم است و برای تولید بذر ثبت شده بکار می رود.

۳- بذر ثبت شده یا مادری (Registered Seed) یا (EGIT) :

بذری است که از تکثیر بذر پایه بدست می آید. این بذر با نظارت کارشناسان بذر تولید می شود. بذر ثبت شده ممکن است چندین بار تهیه شود. بدین معنی که از بذر ثبت شده دوباره بذر ثبت شده تهیه گردد. هدف از این مرحله افزایش مقدار بذر قبل از تولید بذر گواهی شده می باشد. بذر ثبت شده به عنوان بذر تجاری در نظر گرفته نمی شود. بعضی از مؤسسات تهیه بذر گواهی شده مرحله تهیه بذر ثبت شده را حذف می نمایند. این بذر را برچسب یا کارت ارغوانی رنگ مشخص می کنند.

۴- بذر گواهی شده (Cerified seed) :

بذر گواهی شده در حقیقت نتایج بذر پایه و یا بذر ثبت شده است و آخرین محصول برنامه گواهی بذر می باشد، در سطح وسیعی انجام می گیرد و معمولاً بر عهده مؤسسات مربوط و یا کشاورزان خبره محول می شود. بذر گواهی شده بایستی دارای خصوصیاتی باشد که توسط مؤسسات گواهی کننده بذر تعیین شده است. این بذر دارای برچسب یا کارت آبی رنگ است و به بذر و دقه آبی معروف می باشد. به مقدار فراوان و برای تولید انبوه محصولات زراعی قابل دسترس می باشد.

مراحل تولید بذر در ایران :

از میان طبقات بذر، بذر پرورده یک تا سه معمولاً در ایستگاههای تحقیقاتی و مستقیماً زیرنظر محققان و کارشناسان و بسته به مقدار بذر مادری که در هر منطقه مورد نیاز می باشد تهیه می شود. برای تولید بذر مادری، الیت و بذر گواهی شده و بذر مرغوب با انعقاد قرارداد از امکانات کشاورزان و بخش خصوصی استفاده می شود، بنابراین در اصلاح نباتات معمولاً برای تولید بذور، آنها را به شرح زیر طبقه بندی می کنند:

طبقات مختلف بذر در ایران :

۱- بذر پرورده یک یا Breeder۱ یا بذر نوکلئوس Nueleus

۲- بذر پرورده دو یا Breeder۲ یا بذر مادر

۳- بذر پرورده سه یاBreeder۳  یا سوپرالیت Superelite

۴- بذر اصیل یا مادری .Registeres یا الیتElite

۵- بذر گواهی شده Certified Seed

تعداد نظرات : 0

دیدگاه خود را با ما به اشتراک بگذارید

* پرکردن فیلد های ستاره دار الزامی می باشد *