پژوهشگران هشدار دادند استفاده از لیزرها، رباتهای مجهز به هوش مصنوعی و سمپاشهای دقیق، شیوه مبارزه با علفهای هرز در مزارع را متحول میکنند اما کاهش مصرف علفکشها، ممکن است به گسترش علفهای هرز مقاوم و ایجاد چالشهای اقتصادی و زیستمحیطی جدید منجر شوند.
به گزارش آب و غذا به نقل از ایسنا ، اکنون فناوریهای مبتنی بر هوش مصنوعی تحول تازهای در کشاورزی ایجاد میکنند که میتوانند شیوه مقابله با علفهای هرز را بهطور اساسی تغییر دهند. در این فناوریها، رباتهای هوشمند با استفاده از دوربین و نرمافزارهای تشخیص تصویر، علفهای هرز را از گیاهان زراعی و خاک تشخیص میدهند و سپس با استفاده از لیزر، سمپاشهای دقیق یا ابزارهای مکانیکی، آنها را از بین میبرند. این ماشینها حتی میتوانند با استفاده از چراغهای تعبیهشده، در ساعات شب نیز فعالیت کنند.
پژوهشگران دانشگاه کرنل و دانشگاه میسیسیپی اظهار کردند این فناوریها ظرفیت قابلتوجهی برای کاهش مصرف علفکشها، جلوگیری از آسیب به محصولات کشاورزی و کاهش هزینههای کنترل علفهای هرز دارند، با این حال، نتایج جدید نشان میدهد این فناوریها بهتنهایی راهحل قطعی مقابله با علفهای هرز مقاوم نیستند و ممکن است مشکلات جدیدی ایجاد کنند.
آنان بر این باورند که در ۱۰۰ سال گذشته، کشاورزی دو انقلاب مهم در مدیریت علفهای هرز را تجربه کرده است. نخست، تولید علفکشهای مصنوعی و دوم، توسعه محصولات زراعی مقاوم به علفکشها بوده است و مدیریت دقیق علفهای هرز با استفاده از هوش مصنوعی میتواند انقلاب سوم در این حوزه باشد.
کاهش مصرف علفکشها با فناوری هوشمند
یکی از مهمترین مزایای این ماشینها، کاهش مصرف مواد شیمیایی است. در آزمایشهای انجامشده در آمریکا، استفاده از یکی از سامانههای سمپاشی نقطهای بهطور متوسط هزینه مصرف علفکش را در هر هکتار کشت سویا حدود ۱۲۳ دلار و در هر هکتار ذرت حدود ۴۳ دلار کاهش داده است.
همچنین در آزمایشهای مربوط به محصولات سبزی و صیفی، استفاده از لیزر برای نابودی علفهای هرز تقریبا هیچ آسیبی به محصولات وارد نکرده است. وزن گیاهان زراعی نیز حداقل ۳۰ درصد بیشتر از برخی شرایط مقایسهای بوده و میزان محصول برداشتشده با مزارع عاری از علف هرز برابری کرده است.
فناوریهای دقیق میتوانند از تماس علفکشها با محصولات زراعی جلوگیری کنند که بهویژه در کشت میوه و سبزیجات اهمیت دارد زیرا برخی علفکشها میتوانند به این محصولات آسیب بزنند.
با وجود مزایای این فناوری، قیمت بالای تجهیزات، یکی از موانع اصلی گسترش استفاده از آنها است. برخی علفکشهای رباتیک تجاری حدود ۷۵ هزار دلار یا بیشتر قیمت دارند و هزینه سامانههای لیزری ممکن است از یک میلیون دلار فراتر برود.
پژوهشگران پیشبینی کردند با افزایش تولید این تجهیزات، قیمت آنها کاهش یابد و برخی از سامانهها نیز قابلیت نصب روی ماشینآلات کشاورزی موجود را داشته باشند.
احتمال گسترش علفهای هرز مقاوم
یکی از نگرانیهای اصلی پژوهشگران این است که استفاده از فناوریهای جدید فقط مانع شکلگیری مقاومت در علفهای هرز نمیشود بلکه مقاومت زمانی ایجاد میشود که علف هرز پس از قرار گرفتن در معرض علفکش زنده بماند و تولیدمثل کند. بنابراین، میزان مقاومت بیش از آنکه به مقدار کل علفکش مصرفشده در مزرعه وابسته باشد، به سرنوشت هر گیاه در معرض سم بستگی دارد.
برای مثال، اگر دوربین دستگاه نتواند علف هرز را شناسایی کند یا نازل سمپاش تنها بخشی از آن را هدف قرار دهد، گیاه ممکن است زنده بماند و به تولیدمثل ادامه دهد. این وضعیت میتواند به گسترش گونههای مقاوم منجر شود.
چالش دیگر به توانایی دوربینها و نرمافزارهای هوش مصنوعی در شناسایی تمام گونههای علف هرز مربوط میشود. برخی علفهای هرز زیر پوشش گیاهان زراعی رشد میکنند، برخی شکل ظاهری غیرمعمولی دارند و برخی نیز از نظر ظاهری به محصولات کشاورزی شباهت دارند، در نتیجه، ممکن است از دید دوربین پنهان بمانند.
پژوهشگران هشدار دادند در طول چندین فصل کشت، این وضعیت میتواند به نفع علفهای هرزی تمام شود که شناسایی آنها دشوارتر است. همچنین لیزرها و ابزارهای مکانیکی معمولا بخشهای قابل مشاهده گیاه را هدف قرار میدهند و ممکن است نتوانند ریشهها، غدهها یا ساقههای زیرزمینی برخی گونههای چندساله را از بین ببرند. در چنین شرایطی، این گونهها میتوانند بهتدریج در مزارع غالب شوند.
هوش مصنوعی همچنان به دادههای دقیقتر نیاز دارد
آنان اظهار کردند عملکرد این سامانهها به کیفیت تصاویر و دادههایی بستگی دارد که نرمافزارهای هوش مصنوعی با استفاده از آنها آموزش دیدهاند. گردوغبار، بقایای گیاهی، تغییر شرایط نوری و شباهت ظاهری محصولات آسیبدیده به علفهای هرز میتوانند دقت تشخیص را کاهش دهند. بنابراین توسعه حسگرهای پیشرفتهتر و استفاده از تصاویر متنوعتر برای آموزش هوش مصنوعی ضروری است.
بر اساس گزارش ارث، پژوهشگران همچنین معتقدند علفکشهایی که پیش از جوانهزنی علفهای هرز در خاک استفاده میشوند، همچنان در کنار فناوریهای هوشمند کاربرد خواهند داشت زیرا کاهش تعداد علفهای هرز جوانهزده، احتمال خطای دوربینها را نیز کمتر میکند.
در نتیجه، رباتها، لیزرها و هوش مصنوعی میتوانند آینده مدیریت علفهای هرز را متحول کنند و مصرف مواد شیمیایی در کشاورزی را کاهش دهند، اما موفقیت این فناوریها به رفع چالشهایی مانند هزینه بالای تجهیزات، خطای تشخیص و احتمال تکامل علفهای هرز مقاوم وابسته است.
نتایج این پژوهش در نشریه علمی Engineering منتشر شده است.

