سخنگوی دولت اعلام کرد سواریهای بالای ۲۰ سال، وانتهای بالای ۱۵ سال و کامیونهای بالای ۵۰ سال مشمول اسقاط اجباری خواهند شد.
به گزارش آب و غذا به نقل از اسب بخار ، دولت برنامه اسقاط اجباری وسایل نقلیه فرسوده را اعلام کرد. براساس این برنامه، خودروهای سواری با بیش از ۲۰ سال عمر، وانتهای بالای ۱۵ سال و کامیونهای بالای ۵۰ سال باید وارد فرآیند اسقاط شوند. در صورت اقدامنکردن مالکان، سهمیههای بنزین ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی خودرو قطع میشود و سوخت آن با نرخ ۵۰۰۰ تومان محاسبه خواهد شد.
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، در نشست خبری ۱۰ شهریور ۱۴۰۵ از برنامه الزامآور دولت برای تسریع اسقاط خودروهای فرسوده خبر داد. آنطور که او توضیح داده، مالکان خودروهای مشمول باید برای ثبت اطلاعات و تعیین تکلیف وسیله نقلیه خود به سامانه نوسازی ناوگان و اسقاط خودروهای فرسوده مراجعه کنند.
کدام خودروها مشمول اسقاط اجباری میشوند؟
ملاک اعلامشده از سوی سخنگوی دولت، سن وسیله نقلیه است. هنوز جدول کامل نحوه محاسبه سن، تاریخ آغاز محدودیتها و استثناهای احتمالی منتشر نشده، اما گروههای مشمول به این شرح اعلام شدهاند:
| نوع وسیله نقلیه | سن اعلامشده برای اسقاط |
|---|---|
| خودروی سواری | بیش از ۲۰ سال |
| وانت | بیش از ۱۵ سال |
| کامیون | بیش از ۵۰ سال |
براساس این تقسیمبندی، مالکان باید سن دقیق وسیله نقلیه خود را با توجه به تاریخ ساخت و اطلاعات ثبتشده در سامانه بررسی کنند. اعلام یک سال ساخت مشخص برای تمام خودروها بدون درنظرگرفتن ماه تولید میتواند خطا ایجاد کند.
سهمیه بنزین خودروهای فرسوده چه میشود؟
مهمترین ابزار دولت برای اجرای این برنامه، سهمیه سوخت است. مهاجرانی اعلام کرده اگر مالکان خودروهای سواری و وانتهای مشمول برای اسقاط اقدام نکنند، سهمیههای یارانهای بنزین آنها غیرفعال خواهد شد.
این تصمیم به معنای قطع کامل امکان سوختگیری نیست. خودرو همچنان میتواند بنزین دریافت کند، اما مالک باید هزینه سوخت را با نرخ ۵۰۰۰ تومان بپردازد و دیگر به بنزین ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی دسترسی نخواهد داشت.
جزئیات فنی اجرای این محدودیت، از جمله زمان غیرفعالشدن سهمیه، نحوه شناسایی خودروهای مشمول و وضعیت مالکانی که در سامانه ثبتنام کردهاند اما هنوز نوبت اسقاط یا خودروی جایگزین دریافت نکردهاند، در سخنان امروز مشخص نشد.
آیا خودرو بلافاصله از خیابان جمع میشود؟
عبارت «اسقاط اجباری» ممکن است این تصور را ایجاد کند که خودرو پس از رسیدن به سن تعیینشده فوراً توقیف یا از چرخه تردد خارج میشود؛ اما اطلاعات منتشرشده تاکنون چنین فرآیند فوریای را نشان نمیدهد.
سازوکار پیشبینیشده بیشتر بر محدودیت سهمیه سوخت، تردد، نقلوانتقال و تعویض پلاک تکیه دارد. هنوز دستورالعملی درباره جمعآوری فیزیکی خودرو از خیابان یا الزام مالک به تحویل فوری آن به مرکز اسقاط منتشر نشده است.
مالک نیز نباید صرفاً براساس اعلام سن فرسودگی، خودرو را بدون تشکیل پرونده و تأیید سامانه به یک مرکز اسقاط تحویل دهد. ابتدا باید مشخصات مالک و وسیله نقلیه ثبت و مشمولبودن خودرو تأیید شود.
فرصت پنجساله برای مالکان خودروهای بالای ۲۰ سال
محمدصادق حاتمی، مدیر ستاد نوسازی ناوگان و اسقاط خودروهای فرسوده، پیشتر اعلام کرده بود مالکان خودروهای سواری بالای ۲۰ سال، در صورت ثبتنام در سامانه نوسازی، تا پنج سال برای اسقاط و جایگزینی خودرو فرصت خواهند داشت.
براساس این توضیح، خودروهای ثبتشده در دوره پنجساله از محدودیتهای اعلامشده معاف میشوند و مالک میتواند در این مدت فرآیند جایگزینی را دنبال کند. این معافیت بهویژه برای خودروهای فعال در کلانشهرها اهمیت دارد؛ زیرا محدودیت تردد وسایل نقلیه فرسوده حمل بار و مسافر براساس قانون هوای پاک در کلانشهرها پیشبینی شده است.
سخنگوی دولت در اظهارات تازه خود توضیح نداد که فرصت پنجساله دقیقاً چگونه با اسقاط اجباری و قطع سهمیه سوخت مرتبط خواهد شد. با استناد به آخرین توضیحات ستاد نوسازی، ثبتنام در سامانه باید مانع اعمال فوری محدودیتها شود؛ بااینحال، ابلاغ دستورالعمل اجرایی نهایی برای رفع این ابهام ضروری است.
مالکان خودروهای مشمول چه کاری انجام دهند؟
مالکان خودروهای فرسوده باید اطلاعات خود و وسیله نقلیه را در سامانه نوسازی ناوگان به نشانی nnhk.ir ثبت کنند. پس از بررسی مشخصات، امکان انتخاب یکی از دو مسیر «فقط اسقاط» یا «اسقاط و جایگزینی» وجود دارد.
ثبتنام بهتنهایی به معنای تحویل فوری خودروی جدید نیست. تخصیص خودرو به ظرفیت طرحهای فروش خودروسازان، تأیید خودروی فرسوده و تکمیل مراحل اسقاط وابسته است. طبق قانون، خودروسازان باید بخشی از ظرفیت فروش خود را به متقاضیان جایگزینی خودروهای فرسوده اختصاص دهند و این گروه برای استفاده از سهمیه مخصوص فرسودهها نیازی به شرکت در قرعهکشی عمومی ندارند.
یک میلیون و ۹۰۰ هزار سواری در محدوده فرسودگی
طبق آمار ستاد نوسازی، نزدیک به یک میلیون و ۹۰۰ هزار دستگاه از حدود ۲۴ میلیون خودروی سواری کشور بیش از ۲۰ سال عمر دارند. حدود یک میلیون دستگاه از این خودروها نیز در کلانشهرها تردد میکنند.
دولت مصرف سوخت و آلایندگی بالا را مبنای سختگیری بر خودروهای قدیمی قرار داده است. برآورد ستاد نوسازی نشان میدهد سواریها و وانتهای فرسوده سالانه نزدیک به ۶ میلیارد لیتر سوخت مصرف میکنند.
با وجود ضرورت خروج خودروهای پرمصرف و آلاینده، اجرای اسقاط اجباری به امکان واقعی جایگزینی وابسته است. بخشی از مالکان خودروهای بالای ۲۰ سال به دلیل ناتوانی مالی همچنان از همان وسیله استفاده میکنند و قطع سهمیه بنزین بهتنهایی هزینه خرید خودروی جدید را تأمین نمیکند.
دولت باید پیش از آغاز محدودیتها، تکلیف فرصت پنجساله، زمان قطع سهمیه، شرایط تسهیلات، مبلغ گواهی اسقاط و نحوه تحویل خودروی جایگزین را در یک دستورالعمل واحد اعلام کند. در شرایط فعلی، اصل اسقاط اجباری اعلام شده است، اما شیوه اجرای آن هنوز پرسشهای مهمی برای مالکان باقی گذاشته است.