اقلیم گرم و مرطوب، زمستانهای بدون یخبندان و تابش مناسب خورشید، چابهار را به یکی از معدود مناطق ایران برای کشت محصولات استوایی تبدیل کرده؛ ظرفیتی که با موفقیت تحقیقات آناناس، چشمانداز تازهای پیشروی کشاورزی جنوب شرق کشور قرار داده است.
به گزارش آب و غذا به نقل از فودنا ، در روزگاری که تغییرات شتابان اقلیمی و تنگنای منابع آبی، بازتعریف الگوهای کشت را به یک «ضرورت راهبردی» تبدیل کرده، بخش کشاورزی ایران برای عبور از بنبستهای سنتی، نگاه خود را به سمت محصولات استراتژیک و سازگار با اقلیمهای خاص معطوف کرده است. در این میان، سواحل مَکُران و در کانون آن چابهار، با بهرهمندی از اتمسفر گرم و مرطوب، تنها نقطهای از جغرافیای ایران بوده که آغوش خود را به روی میوههای استوایی گشوده؛ جایی که حالا پس از دههها سیادت «موز»، نوبت به خودنمایی «آناناس» رسیده تا از حصار واردات عبور کرده و در خاک بلوچستان ریشه بدواند.
جغرافیای رویایی؛ چرا چابهار میزبان استواست
ویژگیهای منحصربهفرد اقلیمی در چابهار، این منطقه را به بهشتی برای محصولات گرمسیری بدل کرده است. دمای معتدل سالانه، رطوبت پایدار، زمستانهای عاری از یخبندان و تابش حداکثری نور خورشید، سناریویی را پدید آورده که در آن محصولاتی نظیر انبه، پاپایا، گواوا، نارگیل و آناناس بدون تنشهای مخرب اقلیمی به ثمر مینشینند.
اگرچه چابهار همواره به عنوان قطب موز کشور شناخته میشد، اما امروز نتایج درخشان تحقیقات پژوهشگران مرکز تحقیقات بلوچستان، نام این منطقه را به عنوان «رویشگاه تازه آناناس ایران» بر سر زبانها انداخته است.
از تحقیقات تا ثروتآفرینی؛ عبور از مرز واردات
آناناس که سالها نامش با خروج ارز و وابستگی به واردات گره خورده بود، اکنون با عبور موفقیتآمیز از مراحل آزمایشگاهی، به امید تازه کشاورزی جنوب شرق تبدیل شده، بومیسازی دانش فنی تولید و تکثیر نهال در «پردیس تحقیقات چابهار»، افقهای تجاری روشنی را ترسیم کرده است.
کارشناسان معتقدند با وجود آنکه سطح زیرکشت فعلی بیشتر در قالب طرحهای پایلوت و گلخانهای بوده، اما پتانسیل تولید ۱۰۰ تن در هکتار (با تراکم ۵۰ تا ۶۰ هزار بوته) نویدبخش ایجاد ارزش افزوده خیرهکنندهای برای کشاورزان بومی است.
بازار داخلی ایران تشنه این میوه پرتقاضا و لوکس است. تولید داخلی آناناس فراتر از صرفهجویی ارزی، میتواند محرک زنجیرهای از مشاغل جدید باشد؛ از احداث سازههای نوین گلخانهای و سایهبانها گرفته تا صنایع تبدیلی، بستهبندی مدرن و لجستیک صادراتی؛ این محصول علاوه بر ابعاد اقتصادی، به دلیل دارا بودن آنزیم «بروملین»، ویتامین C و آنتیاکسیدانهای حیاتی، جایگاه ویژهای در سبد سلامت و صنایع غذایی (آبمیوه و کنسرو) دارد که تقاضای پایدار آن را در بازار تضمین میکند.
تکیه بر دانش بومی؛ روایت مدیران از یک تحول
رئیس مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی و منابع طبیعی بلوچستان گفت: تحقیقات درباره سازگاری آناناس با شرایط اقلیمی جنوب سیستان و بلوچستان از چند سال گذشته آغاز شده و نتایج به دست آمده نشان میدهد این منطقه از ظرفیت مطلوبی برای توسعه این محصول برخوردار است.
خالد میری افزود: هدف از اجرای این طرح تنها تولید یک محصول تحقیقاتی نبوده، بلکه دستیابی به دانش فنی و فراهم کردن زمینه توسعه کشت تجاری آناناس در کشور دنبال شده است.
اجرای این طرح نشان داده که شرایط اقلیمی چابهار، بهویژه در نواحی ساحلی، برای رشد و تولید آناناس مناسب است و میتوان با مدیریت صحیح، این محصول را به سبد تولیدات کشاورزی منطقه اضافه کرد.
به گفته رئیس مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی و منابع طبیعی بلوچستان، توسعه کشت آناناس میتواند ضمن افزایش تنوع محصولات کشاورزی، فرصتهای تازهای برای اشتغال، سرمایهگذاری و افزایش درآمد بهرهبرداران ایجاد کند.
رئیس پردیس تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی چابهار گفت: یکی از مهمترین دستاوردهای این طرح، دستیابی به دانش فنی تکثیر نهال آناناس از طریق فناوری کشت بافت است؛ فناوریای که امکان تولید نهالهای سالم، یکنواخت و عاری از بیماری را فراهم میکند.
تولید نهالهای استاندارد از طریق کشت بافت، مدیریت صحیح تغذیه و آبیاری و فراهم کردن شرایط مطلوب رشد در زیر سایهبانها، از عوامل اصلی موفقیت در تولید آناناس در چابهار بوده است.
دستیابی به این دانش فنی، وابستگی به واردات نهال را کاهش داده و زمینه توسعه پایدار این محصول را در کشور فراهم میکند.
استفاده از فناوریهای نوین موجب شده گیاهان آناناس در شرایط مناسب به مرحله گلدهی و میوهدهی برسند و نتایج تحقیقات، امیدبخش توسعه کشت این محصول در آینده باشد.
چشمانداز؛ مکران در مسیر توسعه پایدار
مسیر پیشرو روشن است؛ تداوم پژوهشها، حمایت از سرمایهگذاران بخش خصوصی، انتقال دانش به کشاورزان و توسعه زیرساختهای گلخانهای، میتواند سواحل مکران را به قطب تولید میوههای گرمسیری در منطقه تبدیل کند.
چابهار با اقلیم بینظیر و دسترسی به منابع آبی، اکنون در آستانه جهشی قرار دارد که با بومیسازی دانش آناناس، علاوه بر تنوعبخشی به محصولات، نقشی کلیدی در تحقق امنیت غذایی و توسعه پایدار جنوب سیستان و بلوچستان ایفا خواهد کرد.