بساط دوره گردها با عرضه انواع محصولات از میوه و سبزیجات، لبنیات و گوشت گرم تا لوازم خانگی در ورودی شهرهای بزرگ و محورهای مختلف استان خراسان رضوی همچنان رونق داشته و به دلیل قیمت پایین و ارزانی محصولات با استقبال مردمی همراه است در حالی که این موضوع جدا از تبعات بهداشتی، خطرات ترافیکی بسیاری را در پی داشته و ساماندهی جدی و نظارت های مستمر به جای برخوردهای مقطعی و تسکینی را میطلبد.
به گزارش آب و غذا به نقل از مهر ، جمعه ۲۹ خرداد ۱۴۰۵ حوالی ساعت هفت صبح ۲ دستگاه خودرو سواری پراید و فیدیلیتی در کیلومتر پنج آزادراه مشهد-باغچه برای خرید خربزه در کنار آزادراه توقف کرده بودند که کامیونی با این ۲ خودرو سواری برخورد کرد که منجر به مرگ دلخراش پنج سرنشین این خودروها و مجروح شدن شدید چهار نفر دیگر شد.
به اعتقاد مسوولان راهداری و پلیس راه خراسان رضوی، فعالیت دوره گردها به شیوه رایج و کنونی در جادههای مختلف استان یک تخلف است و قانون هیچ گونه فعالیتی را در این خصوص مجاز نمیداند، مگر این که محل های خاصی برای استقرار و بساط آنها مانند پارکینگها اختصاص یابد.
سد معبر، گرانفروشی، کم فروشی و احتمال عرضه مواد غیربهداشتی از تخلفات آنها محسوب می شود اما مخاطره آمیزترین این تخلفات حوادث حوزه ترافیکی است.
این دوره گردها که گاه مهاجران داخلی و خارجی هستند با عرضه و بساط کالاهای متنوع در جاده های مختلف به ویژه در محورهای چناران، فریمان و ملکآباد خراسان رضوی، فارغ از همه مخاطرات ترافیکی برای خود و دیگران امرار معاش میکنند.
جواد اثمری یکی از شهروندان مشهدی که به تازگی شاهد دعوای دوره گردی با یک خریدار در جاده باغچه و بزرگراه «ملک آباد» بوده است به خبرنگار ایرنا گفت: در این درگیری، دعوای شدیدی بین یک فروشنده دوره گرد و خریدار میوه رخ داده بود که منجر به حضور پلیس و اورژانس در محل شد.
در این دعوا خریدار گفته بود ترازوی شما خراب است و وزن چیزی که ترازو نشان می دهد با وزن واقعی آن تفاوت بسیاری دارد که این موضوع باعث درگیری شده و فروشنده دیگر دوستانش را جمع کرده و ترازو را به سر فرد زده و باعث مصدومیت وی شده بود.
به دلیل کاری در این مسیر رفت و آمد زیادی دارم و در بزرگراه ملک آباد دوره گردهای زیادی فعالیت دارند، اگرچه این موضوع با اشتغالزایی و امرار معاش عده ای گره خورده است ولی فعالیت آنان به دلیل خطرات و تبعات بسیار، نیازمند ساماندهی و چارهاندیشی اساسی است.
در حادثه دلخراش دیگری از این دست در جاده چناران که یکی از شهروندان شاهد آن بوده است، راننده خودرو، جوانی را که مبلغ کالاهای بساط شده را بر روی کارتنی قبل از بساط در دست داشته است تا تبلیغ کند زیرگرفته و با کمال تاسف منجر به جان باختن وی شده بود.
بساط دوره گردها در سه محور برون شهری مشهد رواج دارد
فرمانده پلیس راه خراسان رضوی در این خصوص گفت: تردد وسایل نقلیه برای فروش کالا در مسیرهای جاده ای به طور کامل ممنوع است، چرا که باعث اخلال در ترافیک شده و مخاطرات زیادی را برای خودشان و راننده هایی که توقف می کنند به همراه دارد.
سرهنگ جواد سعیدی افزود: در راستای ساماندهی دوره گردها و بساط آنها در حاشیه جاده های خراسان رضوی، کارگروه ویژه ای متشکل از مجموعه های انتظامی و پلیس راه، راهداری، بهداشت، شهرداری، دادگستری و اصناف تشکیل شده که رفع این مشکل در حال بررسی است.
پلیس راه مشکلات ترافیکی را پیگیری می کند، در حالی که مشکلات غیرترافیکی زیادی از این ناحیه مرتبط با دستگاههای نامبرده مانند عرضه غیر بهداشتی محصولات، گرانفروشی و کم فروشی نیز وجود دارد.
رییس پلیس راه خراسان رضوی با بیان این که مشکل دوره گردهای جادهای گریبانگیر مسیرهای برون شهری کلانشهرهایی مانند مشهد است گفت: طبق بررسی های انجام شده استقرار این دوره گردها در سه محور شامل جاده چناران و بزرگراه پیامبر اعظم، مسیر بهشت رضای مشهد به ویژه در روزهای پنجشنبه و جمعه و همچنین آزاد راه شهید شوشتری و ملک آباد رونق زیادی دارد.
رییس پلیس راه خراسان رضوی: تردد وسایل نقلیه برای فروش کالا در مسیرهای جاده ای ممنوع است، چراکه باعث اخلال در ترافیک شده و مخاطرات زیادی را برای خودشان و راننده هایی که توقف میکنند به همراه دارد.
اقدامات مقابلهای به صورت منظم و مستمر در دستور کار همکارانم قرار دارد و هر روز بین ۲۰ تا ۳۰ مورد صدور جریمه از این ناحیه در قالب کد ۲۸ صورت میگیرد، اما باید توجه داشت که با توجه به سودی که این افراد دارند، مبلغ جریمه یک میلیون تومانی بازدارندگی کامل را ندارد و صدور جریمه تنها ابزار پلیس در برخورد با این معضل است.
به گفته وی، برخی از دوره گردها بساطشان را پهن میکنند و خودرویی در کار نیست و وسایل نقلیه شان را در جایی دیگر پارک می کنند که بتوان صاحب خودرو را جریمه کرد که باید این موضوع هم پیگیری و چاره اندیشی شود.
طبق تدابیر اتخاذ شده و در قالب تشکیل و فعالیت کارگروه ویژه ای بناست دوره گردها در محل هایی مانند پارکینگ و یا مجتمع بین راهی به صورت رایگان بساط کنند تا ضمن تامین و حفاظت از جان خود و دیگران، نظارت بر آنها از سوی ارگانهای ذیربط صورت گیرد.
با توجه به این که مساله، امرار معاش و اشتغالزایی است، موضوع ساماندهی مد نظر است نه این که دوره گردها به طور کل جمع آوری شوند و حتی اگر این افراد در مکانهای امن بساط کنند از نظر پلیس راه یک رویکرد مثبت به شمار میرود، چراکه رانندگان توقف و استراحتی می کند و از تصادفات پیشگیری می شود.
مبلغ جریمه دوره گردهای جادهای بازدارنده نیست
رییس اداره راهداری و حمل و نقل جاده ای شهرستان مشهد هم در این خصوص گفت: بساط دوره گردهای جادهای با خطرات ترافیکی، جانی و مال مختلفی همراه است، اما بر اساس قانون، این اداره کل فقط وظیفه دارد به دست فروش ها و بساطیها اخطار دهد و آنها را به دستگاه قضایی معرفی کند.
با این حال اقدامات مرتبط با این موضوع توسط راهداری انجام شده است که شامل نصب نیوجرسی و گاردیل در مسیرهای استقرار آنها مانند«باغون آباد» و سه راه فردوسی و نصب ۲ کیلومتر نیوجرسی در جاده فریمان و ایجاد خاکریز در برخی از مسیرها می شود.
متاسفانه علاوه بر این که تجاوز به حریم جاده باعث بروز مشکلات ترافیکی می شود، بارها شاهد بوده ایم خریداران کالای این بساط کنندگان به واسطه کم فروشی، گرانفروشی یا اقدامات سوء دیگر از طریق کارت خوان برای شکایت به راهداری مراجعه کردهاند.
در حال حاضر هر روز صبح ماموران راهداری با خودروهای بساط کننده در مسیر جاده چناران (از باغون آباد تا سه راه فردوسی) برخورد کرده و به آنان اخطار میدهند، این اقدام گاهی با همراهی واحد رفع سد معبر شهرداری مشهد(همراه با ضابط قضایی) انجام می شود اما پس از پایان ساعت اداری خودروهای بساطی به حاشیه جاده باز میگردند.
به گفته محمودزاده جریمه ۱۰ تا ۲۰ میلیون ریالی برای بساط کنندگان و فروشندگان حاشیه جاده ها که به حریم قانونی جادههای پرتردد و اصلی مشهد تجاوز میکنند بازدارنده نیست.
رییس اداره راهداری و حمل ونقل جاده ای شهرستان مشهد: جریمه ۱۰ تا ۲۰ میلیون ریالی برای بساط کنندگان و فروشندگان حاشیه جاده ها که به حریم قانونی جاده های پرتردد و اصلی مشهد تجاوز می کنند بازدارنده نیست.
آنها حاضرند حتی روزی ۱۰ میلیون ریال هم پرداخت کنند تا به فعالیت غیرقانونی خود در حریم راه ها ادامه دهند، از طرفی توقیف چند روزه خودروهای این افراد نیز آنها را از ادامه حضور غیرقانونی در حاشیه راه ها باز نمیدارد.
به عنوان نمونه فقط طی خرداد ماه در بازرسی از معابر شهرستان مشهد حدود ۸۰ اخطار صادر و شماره پلاک این تعداد خودرو برای توقیف به دادسرا ارسال و در مواردی نیز دستگاه های کارتخوان متجاوزان به حریم راه ها جمع آوری و به دادسرا تحویل شده است.
گاهی هم راهداران به همراه نمایندگان دادستان و یا افرادی که به عنوان ضابط قضایی حکم دارند حین برخورد با خودروهای بساط کننده در حاشیه راه حضور دارند و در لحظه حکم توقیف خودرو را صادر می کنند.
مساله جانمایی مکانی برای ساماندهی فروشندگان حاشیه راه در هر یک از این مسیرها با چالش هایی مانند فقدان زمین مناسب، تملک آستان قدس رضوی و اجاره زیاد زمین و عدم تمکین فروشندگان برای استقرار در مکان های ذکر شده رو به رو است که می طلبد نهادهای مرتبط و متولی در این خصوص همراهی کنند.