رئیس مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند از معرفی دو رقم هیبرید منوژرم جدید چغندرقند با نامهای «هانیا» و «شکیبا» خبر داد که با تحمل به تنش خشکی و مقاومت به بیماری ویروسی ریزومانیا، در مقایسه با رقم «پایا» عملکرد شکر و کارایی مصرف آب بیشتری دارند.
به گزارش آب و غذا به نقل از ایانا ، اباذر رجبی در گفتوگو با ایانا اظهار داشت: «برنامه اصلاحی این دو رقم از سال ۱۳۹۷ در مؤسسه آغاز شد و پس از چندین سال ارزیابی و گزینش لاینها و هیبریدها در شرایط تنش خشکی و آلودگی به بیماری ریزومانیا، در سال ۱۴۰۵ به معرفی «هانیا» و «شکیبا» انجامید.»
«این دو رقم برخلاف ارقام قبلی که وابسته به یک پایه مادری قدیمی بودند، حاصل بهنژادی گسترده با استفاده از پایههای مادری و پدری جدید هستند و به تنوعبخشی به پایه ژنتیکی ارقام چغندرقند کشور کمک میکنند.»
رجبی مقاومت به ریزومانیا و تحمل به تنش خشکی را از ویژگیهای اصلی این دو رقم دانست و افزود: «تفاوت مهم آنها با رقم «پایا» که در سال ۱۳۹۳ معرفی شد، علاوه بر تحمل به خشکی و عملکرد بیشتر شکر، مقاومت به بیماری ریزومانیا است.»
هانیا؛ عملکرد شکر بیشتر در شرایط تنش خشکی
«هانیا» بر اساس شاخصهای پایداری علمی انتخاب و معرفی شده است. ارزیابی این رقم در ایستگاههای تحقیقاتی متعدد و در شرایط اقلیمی متفاوت از جمله کرج، مشهد و همدان انجام شد تا اثر شرایط محیطی مختلف بر عملکرد آن مشخص شود.»
برای تحلیل دادهها نیز از شاخصهایی استفاده شده است که پایداری صفات را اندازهگیری میکنند. «هانیا» از پتانسیل بالای عملکرد شکر سفید، پایداری عملکرد و مقاومت مطلوب به ریزومانیا در شرایط تنش خشکی برخوردار است.»
او عملکرد شکر «هانیا» را حدود ۳۰ درصد بالاتر از رقم «پایا» اعلام کرد و افزود: «کارایی مصرف آب این رقم یک هزار و ۱۵۰ گرم شکر سفید به ازای هر مترمکعب آب مصرفی است، در حالی که این شاخص برای «پایا» ۷۰۰ گرم شکر سفید به ازای هر مترمکعب آب مصرفی است.»
ویژگیهای هانیا برای برداشت مکانیزه
رجبی با اشاره به ویژگیهای فنوتیپی «هانیا» اظهار کرد: «این رقم دارای ریشههای کشیده و مخروطی با شیار جانبی بسیار کمعمق است که میزان خاکبری هنگام برداشت را به حداقل میرساند و برداشت مکانیزه را تسهیل میکند.»
«ارتفاع مناسب طوقه در این رقم نیز ضایعات ناشی از سرزنی در برداشت مکانیزه را به شکل چشمگیری کاهش میدهد.»
شکیبا؛ مقاومت بیشتر به ریزومانیا
رجبی درباره ویژگیهای «شکیبا» گفت: «بهرهوری بالای آب و تیپ برگی ایستاده از مزیتهای این رقم است که کارایی فتوسنتزی را در تراکمهای بالا بهبود میدهد.»
«شکل ریشه «شکیبا» متقارن و خوشفرم است که حاصل گزینشهای دقیق مورفولوژیک است. سطح مقاومت این رقم به بیماری ریزومانیا نیز بالاتر از رقم «پایا» است.»
رجبی عملکرد شکر سفید «شکیبا» را ۲۸ درصد بالاتر از «پایا» اعلام کرد و گفت: «کارایی مصرف آب این رقم یک هزار گرم شکر سفید به ازای هر مترمکعب آب مصرفی است، در حالی که این میزان در «پایا» ۷۰۰ گرم شکر سفید به ازای هر مترمکعب آب مصرفی است.»
مناسب برای مناطق دارای سابقه آلودگی به ریزومانیا
رئیس مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند درباره مناطق مناسب برای کشت این دو رقم اظهار کرد: ««هانیا» و «شکیبا» برای مناطق شمال شرق شامل استان خراسان بزرگ، مرکز کشور شامل استان فارس و غرب کشور شامل آذربایجان غربی، همدان و کرمانشاه که سابقه آلودگی به ریزومانیا دارند، مناسب هستند.»
«این ارقام با برخورداری از نرخ پایین توسعه بیماری پوسیدگی در طول زمان، ثبات و مقاومت بالایی در برابر پوسیدگی ریشه تحت تنش خشکی دارند.»
گام بعدی؛ تولید ارقام سهمقاومته
رجبی با اشاره به ادامه برنامه اصلاحی مؤسسه گفت: «از اوایل دهه ۹۰ تاکنون، ۱۲ رقم هیبرید منوژرم با مقاومت دوگانه به بیماریهای غالب چغندرقند معرفی و در اختیار کشاورزان قرار گرفته است.»
«در گام بعدی، اصلاح و معرفی ارقام مقاوم به سه بیماری غالب چغندرقند شامل ریزومانیا، ریزوکتونیا و نماتد در دستور کار مؤسسه قرار دارد.»
«هیبریدهای سهمقاومته در حال حاضر در دست ارزیابی هستند و سال آینده معرفی خواهند شد.»