«ارزیابی کارایی روشهای دادهکاوی برای برآورد خصوصیات هیدرولیکی و میزان آب قابل استفاده خاک با استفاده از تصاویر ماهوارهای و طیفسنجی» عنوان طرح پژوهشی فاطمه چشمبراه است که با راهنمایی علیاصغر ذوالفقاری در دانشگاه سمنان و با حمایت بنیاد ملی علم ایران انجام شد.
به گزارش آب و غذا به نقل از ایرنا ، فاطمه چشمبراه درباره ضرورت اجرای این طرح توضیح داد: عملیات خاکورزی موجب تغییر در توزیع اندازه منافذ خاک و در نتیجه تغییر در تخلخل کل میشود و این مسئله بسته به نوع خاک میتواند متفاوت باشد. از سوی دیگر، بسیاری از اراضی زراعی کشور با کمبود آب مواجهاند و فعالیتهای کشاورزی نیز منحنی رطوبتی و توزیع خلل و فرج خاک را دستخوش تغییر میکند. بنابراین بررسی دقیق خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک برای پیشبینی میزان آب قابل استفاده، امری ضروری بود.
شاخصهایی مانند ظرفیت زراعی و نقطه پژمردگی در خاکهای مختلف متفاوت است و آبیاری بیش از ظرفیت، علاوه بر هدررفت آب، موجب نفوذ به لایههای پایینتر، کاهش بهرهوری، فقر غذایی خاک و نامناسب شدن بافت آن میشود. از اینرو تعیین دقیق میزان آب قابل استفاده خاک میتواند نقش مهمی در مدیریت صحیح آبیاری و جلوگیری از اتلاف منابع ایفا کند.
با توجه به کاهش بارش و اُفت منابع آبی، کمبود آب به مهمترین چالش کشاورزی در دشت قزوین تبدیل شده است و نبود مدیریت دقیق منابع آب، محدودیتهای گستردهای در تأمین آب کشاورزی ایجاد کرده است. همین مسئله ضرورت بهرهگیری از روشهای نوین، سریع و کمهزینه برای پایش و برآورد ویژگیهای خاک در مقیاس وسیع را آشکار کرد.
در این پژوهش، با استفاده از فناوریهای سنجش از دور، تصاویر ماهوارهای و طیفسنجی و بهکارگیری روشهای دادهکاوی، خصوصیات هیدرولیکی خاک، منحنی رطوبتی و میزان آب قابل استفاده در مناطق گسترده برآورد شد. نتایج نشان داد این رویکرد میتواند با دقت مناسب و در زمانی کوتاه، اطلاعات کاربردی برای مدیریت منابع آب در اختیار قرار دهد.
یافتههای این تحقیق در اراضی کشاورزی مناطق خشک و نیمهخشک کشور که با تنش شدید کمآبی مواجهاند، قابلیت اجرا دارد و میتواند به بهبود مدیریت آبیاری و افزایش بهرهوری منابع آب در مقیاس وسیع کمک کند.